در باره من
آنجا که حافظه با اسطوره تلاقی میکند. آنجا که مقاومت به هنر بدل میشود
سفری کوتاه در زندگی و جهانبینی شیرین جبلعاملی
بیوگرافی
شیرین جبلعاملی
نقاش، نویسنده، مترجم و عکاس | بنیانگذار آپرنیکیسم
شیرین جبلعاملی (متولد ۱۳۴۶، تهران)، نقاش، نویسنده، مترجم و عکاس ایرانی است. او با تحصیلات در رشته علوم سیاسی و نزدیک به سه دهه فعالیت هنری، زبان بصری شخصی و شهودی خود را پرورانده است؛ زبانی که به بنیانگذاری سبک هنری «آپرنیکیسم» (Apranikism) انجامیده است. این سبک منحصربهفرد بر بداههپردازی، اسطورهشناسی و مقاومت خلاقانه استوار است.
در سال ۲۰۲۳، او کتاب آپرنیک (Apranik) را منتشر کرد که شامل ۱۵۸ اثر برگزیده از میان بیش از ۱۲۰۰ نقاشی خلقشده در این سبک است. آثار او اغلب به مفاهیمی چون حافظه، ناخودآگاه جمعی و کهنالگوهای فرهنگی میپردازند. جبلعاملی در کنار رنگ اکریلیک، از مواد ناپایدار و نامتعارفی همچون قهوه، زغال و بافتهای ترکخورده نیز در آثار خود بهره میگیرد.
او همچنین نویسنده کتاب ادبی کلاغها بهندرت میخندند (۲۰۱۹) و مجموعه عکس ۱۰۱ لحظه (۲۰۲۳) است. در سال ۲۰۲۵، نسخه انگلیسی کتاب کلاغها بهندرت میخندند در پلتفرم بینالمللی Kobo منتشر شد. همچنین کتاب دوزبانه بیستوپنج از قاب چکید (Twenty-Five Fell from the Frame) به زبانهای فارسی و انگلیسی در همین پلتفرم در دسترس مخاطبان قرار گرفت.
زیر پوست تهران (Beneath the Skin of Tehran) تازهترین کتاب اوست که در پلتفرم Kobo منتشر شده است. یکی از داستانهای این مجموعه، از میان آثار ارسالی از ۶۴ کشور جهان، بهعنوان یکی از آثار برگزیده رقابت بینالمللی هنر و حقوق بشر هانا آرنت (Hannah Arendt International Human Rights Art Competition) انتخاب شده است.
شعرها و نقاشیهای جبلعاملی در نشریات ادبی و هنری ایالات متحده و بریتانیا منتشر شدهاند و حضور چندوجهی او را در عرصه بینالمللی گسترش دادهاند.
در سال ۲۰۲۵، مجله Braided Way شعر «از تبار پرندگان» (The Lineage of Birds) او را برای نامزدی جایزه ادبی پوشکارت ۲۰۲۶ (Pushcart Prize) معرفی کرد. همچنین در سال ۲۰۲۶، مجله The NewVerseNews شعر «قطعه ۴۲» (Plot Forty-Two) او را برای نامزدی جایزه پوشکارت ۲۰۲۷ معرفی کرد. این شعر با الهام از شهدای جنگ رمضان ۱۴۰۵ سروده شده و به یاد و خاطره آنان تقدیم شده است. جایزه پوشکارت هر سال به آثار ادبی برجسته منتشرشده توسط ناشران مستقل در ایالات متحده اهدا میشود.
جبلعاملی در سال ۱۴۰۵ مستند کوتاه «چندشنبه» (Which Day) را با موضوع روزهای جنگ تحمیلی رمضان ساخت و منتشر کرد. این فیلم کوتاه در میان ۲۷ اثر منتخب بخش جنبی هفتمین دوره مسابقه عکس حوادث و سوانح، با عنوان «ایستادگی برای ایران» (۱۴۰۵)، قرار گرفت. عضویت او در جمعیت هلالاحمر و حضورش در میدان امدادرسانی، از انگیزههای اصلی ساخت این مستند بوده است.
آثار جبلعاملی تاکنون در ایران، اروپا، ایالات متحده و آسیا به نمایش درآمدهاند. او در سالهای ۲۰۲۲، ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ گواهینامههای «دستاورد هنری» (Artistic Achievement) را از موزه هنر لوکزامبورگ دریافت کرده است.
او عضو «انجمن توسعه هنرهای تجسمی معاصر»، «صندوق اعتباری هنر ایران» و «شورای عالی عکاسی استان البرز» است.
شیرین جبلعاملی همچنان به گسترش آپرنیکیسم بهعنوان مسیری فلسفی و زیباییشناختی مبتنی بر مقاومت در جهان معاصر ادامه میدهد؛ رویکردی که در نقطه تلاقی نقاشی، شعر، اجرا و ترجمه قرار گرفته و افقهای تازهای از بیان و آفرینش هنری را جستوجو میکند.
بیانیه هنرمند
برای من، نقاشی آیینیست برای بهخاطرسپاری؛ گفتوگویی با سکوت، اسطوره ها و نادیدنیها. هر ضربه بر سطح، کنشیست در برابر فراموشی. من برای بازنمایی نقاشی نمیکنم؛ بلکه میکوشم آنچه را در حافظهٔ جمعی مدفون شده، بازیابم. «آپرانیکیسم» دقیقاً از دل این تنش میان گسست و بیداربودن سر برآورده است.
گزیده ها
۱۳۹۸ – انتشار کتاب «کلاغها بهندرت میخندند»، نشر ماه ماد
۱۳۹۸ – نمایشگاه انفرادی در گالری نجما / تهران
۱۴۰۱، ۱۴۰۲، ۱۴۰۳ – دریافت گواهی موفقیت هنری از موزه هنر لوکزامبورگ
۱۴۰۲ – نمایشگاه انفرادی در موزه موسیقی تهران به سبک آپرانیکیسم
۱۴۰۲ – انتشار کتاب «آپرانیک» شامل ۱۵۸ اثر منتخب در سبک آپرانیکیسم
۱۴۰۳ – انتشار کتاب «۱۰۱ لحظه» شامل ۱۰۱ عکس منتخب
۱۴۰۳ – انتشار نسخهٔ انگلیسی کتاب «کلاغها بهندرت میخندند»
۱۴۰۴ – نمایشگاه انفرادی در موزه موسیقی تهران به سبک آپرانیکیسم
۱۴۰۴ – انتشار مقالهٔ نظری «آپرانیکیسم: زایش یک زبان بصری در دل مقاومت»
۱۴۰۴ – انتشار کتاب «بیست و پنج از قاب چکید»شامل بیست و پنج شعر و بیست و پنج نقاشی قهوه
۱۴۰۴ – نامزد جایزه ادبی توسط مجله Braided Way برای جایزهی ادبی 2026 Pushcart در ایالات متحده آمریکا
۱۴۰۴ – نمایشگاه گروهی هنرهای تجسمی در غار موزه وزیری
۱۴۰۴- دریافت لوح تقدیر از ریاست فرهنگ و هنر ارشاد اسلامی شمیرانات
۱۴۰۵ – انتشار کتاب « زیر پوست تهران»، مجموعه داستان کوتاه ، نشر هورین
۱۴۰۵ – انتخاب فیلم کوتاه ” چند شنبه ” در میان 27 اثر منتخب بخش جنبی هفتمین دوره مسابقه عکس حوادث و سوانح با عنوان ایستادگی برای ایران
۱۴۰۵ – نامزد جایزه ادبی توسط مجله The NewVerseNews برای جایزهی ادبی Pushcart 2027در ایالات متحده آمریکا
شرکت در نمایشگاههای گروهی عکاسی در ایران و روسیه
شرکت در نمایشگاههای گروهی نقاشی در:
سوئیس، ترکیه، لوکزامبورگ، امارات، ایران، ایالات متحده، اسپانیا، ایتالیا، مالزی، فرانسه
درباره آپرانیکیسم
آپرانیکیسم زبانی بصری، شهودی و بیانی است که اسطوره، حافظه و مقاومت خلاق را در هم میآمیزد. این سبک معاصر که توسط شیرین جبلعاملی بنیانگذاری شده، در برابر یکنواختی زیباییشناختی ایستادگی میکند و خامی احساسی، عمق نمادین و تجربهگرایی مادی را در آغوش میکشد
این سبک از آپرانیک—زن جنگجوی افسانهای دوران ساسانی—الهام میگیرد و آن روحیه را به فرمهای بصریای تبدیل میکند که گسسته، غریزی و ریشهدار در فرهنگاند
آپرانیکیسم صرفاً یک سبک نیست؛ کنشی است برای بازپسگیری صدا، تاریخ و آزادی هنری در جهانی که اغلب روشنی را بر پیچیدگی ترجیح میدهد